Bệnh sốt rét có thể gây biến chứng nguy hiểm nếu phát hiện muộn. Xem ngay dấu hiệu nhận biết, cách điều trị và phòng bệnh hiệu quả.
Sốt rét là gì?
Sốt rét là bệnh truyền nhiễm do ký sinh trùng Plasmodium gây ra và lây truyền sang người thông qua vết đốt của muỗi Anopheles nhiễm bệnh.
Sốt rét là bệnh truyền nhiễm do muỗi Anopheles gây ra
Tại Việt Nam, các loại ký sinh trùng phổ biến gồm P. falciparum, P. vivax và P. malariae.
Điểm đáng lưu ý là bệnh không lây trực tiếp từ người sang người như cúm hay COVID-19, mà cần có “trung gian truyền bệnh” là muỗi. Chính vì vậy, việc kiểm soát muỗi đóng vai trò then chốt trong phòng bệnh.
Muỗi là vật trung gian truyền bệnh sốt rét
Nguyên nhân gây bệnh sốt rét
Nguyên nhân trực tiếp là do ký sinh trùng sốt rét xâm nhập vào cơ thể người qua vết đốt của muỗi Anopheles cái mang mầm bệnh.
Sau khi vào cơ thể, ký sinh trùng sẽ:
- Tấn công gan, phát triển và nhân lên
- Xâm nhập vào hồng cầu
- Phá hủy hồng cầu theo chu kỳ
Chính quá trình này tạo ra các cơn sốt đặc trưng của bệnh.
Ký sinh trùng sốt rét xâm nhập vào cơ thể thông qua vết đốt của muỗi Anopheles
Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm:
- Sinh sống hoặc làm việc tại vùng rừng núi, biên giới
- Ngủ không có màn hoặc không phòng chống muỗi
- Đi du lịch, công tác đến vùng có dịch sốt rét
- Sức đề kháng kém (trẻ em, phụ nữ mang thai)
Triệu chứng điển hình của sốt rét
Sốt rét thường biểu hiện theo từng cơn với chu kỳ rõ rệt. Một cơn sốt điển hình gồm 3 giai đoạn:
Giai đoạn rét run
- Lạnh run toàn thân
- Da nổi gai, môi tím tái
- Kéo dài khoảng 30 phút – 2 giờ
Giai đoạn sốt cao
- Nhiệt độ có thể lên đến 40–41°C
- Da nóng, đỏ, khát nước
- Đau đầu, mệt mỏi, tim đập nhanh
Sốt cao là 1 trong những triệu chứng cơ thể mắc bệnh sốt rét
Giai đoạn vã mồ hôi
- Đổ mồ hôi nhiều
- Nhiệt độ giảm nhanh
- Cơ thể dễ chịu hơn, có thể ngủ thiếp đi
Ngoài ra, người bệnh có thể gặp thêm:
- Buồn nôn, nôn
- Đau cơ, đau khớp
- Rối loạn tiêu hóa
- Thiếu máu, da xanh xao
Sốt rét nguy hiểm như thế nào?
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, sốt rét có thể tiến triển thành sốt rét ác tính – một tình trạng cực kỳ nguy hiểm.
Bệnh sốt rét dễ chuyển biến ác tính gây nguy hiểm tính mạng nếu không điều trị kịp thời
Các biến chứng có thể bao gồm:
- Hôn mê, tổn thương não
- Suy hô hấp
- Suy gan, suy thận
- Thiếu máu nặng
- Tử vong nếu không can thiệp kịp thời
Đặc biệt:
- Phụ nữ mang thai có nguy cơ sảy thai, sinh non
- Trẻ em dễ bị suy dinh dưỡng, chậm phát triển
Trẻ em là nhóm đối tượng dễ mắc sốt rét, cần được bảo vệ kỹ
Khi nào cần đi khám?
Bạn nên đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu sau:
- Sốt cao không rõ nguyên nhân
- Sốt kèm rét run, đặc biệt có yếu tố đi vùng dịch
- Sốt tái đi tái lại theo chu kỳ
- Mệt mỏi kéo dài, thiếu máu
Việc chẩn đoán sốt rét cần xét nghiệm máu để tìm ký sinh trùng – đây là tiêu chuẩn xác định chính xác bệnh.
Cần xét nghiệm máu để chẩn đoán chính xác bệnh
Phân biệt sốt rét với các bệnh sốt khác
Sốt rét dễ bị nhầm lẫn với nhiều bệnh truyền nhiễm khác như:
- Sốt xuất huyết
- Cúm
- Nhiễm virus
Điểm khác biệt:
- Sốt rét có tính chu kỳ rõ rệt (rét run → sốt → vã mồ hôi)
- Liên quan đến yếu tố dịch tễ (đi vùng rừng, vùng lưu hành)
Trong khi đó, sốt xuất huyết thường kèm đau nhức toàn thân, xuất huyết dưới da và không có chu kỳ sốt điển hình.
Sốt rét có triệu chứng dễ nhầm với nhiều bệnh truyền nhiễm khác
Điều trị sốt rét
Sốt rét có thể điều trị khỏi nếu phát hiện sớm và dùng đúng thuốc.
Nguyên tắc điều trị:
- Dùng thuốc diệt ký sinh trùng theo phác đồ
- Điều trị càng sớm càng tốt
- Theo dõi biến chứng
Người bệnh không nên tự ý mua thuốc điều trị vì có thể gây kháng thuốc hoặc làm bệnh nặng hơn.
Phát hiện sớm, dùng đúng thuốc giúp điều trị sốt rét hiệu quả
Cách phòng ngừa sốt rét hiệu quả
Hiện nay, sốt rét chưa có vắc-xin phòng bệnh phổ biến, vì vậy phòng chống muỗi là biện pháp quan trọng nhất.
Các biện pháp cá nhân:
- Ngủ màn, kể cả ban ngày
- Mặc quần áo dài tay khi vào vùng rừng
- Sử dụng nhang, kem chống muỗi
- Tránh ra ngoài vào thời điểm muỗi hoạt động (chiều tối – đêm)
Sử dụng nhang muỗi giúp phòng tránh bị muỗi đốt
Biện pháp cộng đồng:
- Phun thuốc diệt muỗi
- Dọn dẹp môi trường, loại bỏ nơi muỗi sinh sản
- Tuyên truyền nâng cao nhận thức người dân
Chủ động bảo vệ sức khỏe không chỉ là trách nhiệm cá nhân mà còn là cách bạn bảo vệ cả gia đình.
Nếu có dấu hiệu nghi ngờ hoặc cần tư vấn chuyên sâu về bệnh truyền nhiễm, hãy liên hệ HOTLINE : 09.6868.1111 hoặc đăng ký để được đội ngũ bác sĩ Bệnh viện JW hỗ trợ kịp thời.
