Sốt xuất huyết Dengue có thể mắc tới 4 lần do 4 tuýp virus khác nhau. Nhận biết sớm dấu hiệu bệnh giúp phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh gì?
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra. Bệnh lây truyền từ người bệnh sang người khỏe mạnh thông qua vết đốt của muỗi vằn Aedes, chủ yếu là loài Aedes aegypti.
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh phổ biến ở các nước nhiệt đới và cận nhiệt đới trong đó có Việt Nam
Đây là căn bệnh lưu hành rộng rãi ở các nước nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Mỗi năm ghi nhận hàng triệu ca mắc trên toàn thế giới với nhiều đợt dịch bùng phát theo mùa.
Điều đáng lo ngại là bệnh không chỉ xuất hiện ở trẻ em mà ngày càng phổ biến ở người trưởng thành. Trong những trường hợp nặng, sốt xuất huyết có thể gây sốc, xuất huyết nghiêm trọng, suy đa cơ quan và đe dọa tính mạng.
Muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết như thế nào?
Muỗi vằn Aedes là trung gian truyền virus Dengue từ người bệnh sang người khỏe mạnh.
Muỗi vằn Aedes là trung gian truyền virus Dengue giữa người sang người
Loài muỗi này có những đặc điểm rất dễ nhận biết:
- Thân màu đen với các khoang trắng trên chân và thân.
- Hoạt động mạnh vào sáng sớm và chiều tối.
- Thường sinh sống trong nhà hoặc khu vực gần nơi ở của con người.
- Đẻ trứng ở các dụng cụ chứa nước sạch như lu, khạp, xô, chậu, lốp xe cũ hoặc các vật dụng đọng nước.
Mùa mưa là mùa sản sinh mạnh mẽ nhất của loài muỗi và bệnh sốt xuất huyết
Khi muỗi hút máu người đang nhiễm virus Dengue, virus sẽ phát triển trong cơ thể muỗi khoảng 10 – 12 ngày. Sau thời gian này, muỗi trở thành nguồn lây nhiễm và có thể truyền virus cho người khác mỗi khi đốt.
Chính vì vậy, việc kiểm soát muỗi và loại bỏ nơi sinh sản của chúng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa dịch bệnh.
Các dấu hiệu nhận biết sốt xuất huyết Dengue
Triệu chứng sốt xuất huyết thường xuất hiện sau 4 – 10 ngày kể từ khi bị muỗi mang virus đốt. Ở giai đoạn đầu, bệnh rất dễ nhầm lẫn với cảm cúm hoặc sốt siêu vi thông thường.
Triệu chứng điển hình
Người bệnh thường xuất hiện các biểu hiện như:
- Sốt cao đột ngột từ 39 – 40 độ C.
- Đau đầu dữ dội.
- Đau phía sau hốc mắt.
- Đau cơ, đau khớp, nhức mỏi toàn thân.
- Chán ăn, buồn nôn hoặc nôn.
- Nổi ban đỏ trên da.
- Cơ thể mệt mỏi, suy nhược.
Thông thường, cơn sốt kéo dài khoảng 2 – 7 ngày.
Sốt cao là triệu chứng của bệnh sốt xuất huyết Dengue
Tuy nhiên, nhiều người chủ quan khi thấy nhiệt độ cơ thể giảm xuống sau vài ngày. Đây có thể là thời điểm nguy hiểm nhất của bệnh.
Dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết chuyển nặng
Giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 kể từ khi khởi phát là thời điểm bệnh có nguy cơ diễn tiến nghiêm trọng.
Khi sốt giảm, người bệnh cần được theo dõi sát vì có thể xuất hiện tình trạng thoát huyết tương dẫn đến sốc.
Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm:
Đau bụng dữ dội
Đau bụng dữ dội đặc biệt ở vùng gan cũng là dấu hiệu của sốt xuất huyết
Người bệnh cảm thấy đau vùng bụng liên tục hoặc đau tăng dần, đặc biệt ở vùng gan.
Nôn nhiều lần
Tình trạng nôn kéo dài khiến cơ thể mất nước nghiêm trọng
Tình trạng nôn kéo dài khiến cơ thể mất nước và điện giải nghiêm trọng.
Chảy máu bất thường
Chảy máu bất thường cũng là một trong những dấu hiệu của sốt xuất huyết
Có thể gặp các biểu hiện như:
- Chảy máu chân răng.
- Chảy máu cam.
- Kinh nguyệt kéo dài bất thường.
- Xuất hiện các mảng bầm tím dưới da.
Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen
Nôn ra máu là dấu hiệu cần phải đi cấp cứu ngay lập tức
Đây là dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa cần được cấp cứu ngay.
Khó thở, thở nhanh
Khó thở có thể do tràng dịch màng phổi và suy hô hấp vô cùng nguy hiểm
Nguyên nhân có thể do tràn dịch màng phổi hoặc tình trạng suy hô hấp.
Mệt lả, vật vã
Khi bị sốt xuất huyết người bệnh sẽ luôn trong tình trạng mệt mỏi, ngủ li bì
Người bệnh trở nên lừ đừ, bứt rứt hoặc ngủ li bì bất thường.
Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được theo dõi và điều trị kịp thời.
Vì sao sốt xuất huyết có thể mắc nhiều lần?
Đây là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm.
Virus Dengue tồn tại dưới 4 tuýp huyết thanh khác nhau gồm:
- DEN-1
- DEN-2
- DEN-3
- DEN-4
Sau khi mắc một tuýp virus, cơ thể chỉ tạo miễn dịch bền vững với đúng tuýp đó.
Virus Dengue tồn tại 4 tuýp virus khác nhau nên người bệnh có thể mắc bệnh 4 lần trong đời
Ví dụ:
Nếu từng mắc sốt xuất huyết do virus DEN-1, người bệnh vẫn có thể nhiễm DEN-2, DEN-3 hoặc DEN-4 trong tương lai.
Điều này lý giải vì sao một người có thể mắc sốt xuất huyết tối đa 4 lần trong đời.
Tại sao lần mắc sau thường nguy hiểm hơn?
Nhiều nghiên cứu cho thấy các ca tái nhiễm sốt xuất huyết thường có nguy cơ diễn biến nặng hơn lần đầu.
Nguyên nhân liên quan đến hiện tượng tăng cường phụ thuộc kháng thể (Antibody-Dependent Enhancement – ADE).
Khi cơ thể từng tiếp xúc với một tuýp virus Dengue, các kháng thể được tạo ra có thể không đủ khả năng tiêu diệt hoàn toàn tuýp virus mới. Thay vào đó, chúng vô tình hỗ trợ virus xâm nhập vào tế bào miễn dịch, khiến virus nhân lên mạnh hơn.
Hậu quả là người bệnh dễ gặp các biến chứng như:
- Sốc sốt xuất huyết.
- Xuất huyết nội tạng.
- Suy gan cấp.
- Suy thận cấp.
- Suy đa cơ quan.
Chính vì vậy, những người đã từng mắc sốt xuất huyết vẫn cần chủ động phòng bệnh và không được chủ quan.
Biến chứng nguy hiểm của sốt xuất huyết
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng.
Sốc sốt xuất huyết
Đây là biến chứng nguy hiểm nhất, xảy ra khi huyết tương thoát khỏi lòng mạch quá nhiều làm tụt huyết áp đột ngột.
Xuất huyết nặng
Có thể xảy ra tại:
- Đường tiêu hóa.
- Não.
- Phổi.
- Các cơ quan nội tạng khác.
Xuất huyết các cơ quan nội tạng là một trong những biến chứng nguy hiểm của bệnh sốt xuất huyết
Suy gan cấp
Sốt xuất huyết có thể dẫn đến suy gan cấp tính vô cùng nguy hiểm
Virus và phản ứng miễn dịch có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng.
Suy đa cơ quan
Biến chứng sốt xuất huyết vô cùng nguy hiểm có thể ảnh hưởng đến sự duy đa cơ quan trong cơ thể
Trường hợp nặng có thể ảnh hưởng đồng thời đến tim, gan, thận và hệ thần kinh.
Điều trị sốt xuất huyết như thế nào?
Hiện nay chưa có thuốc đặc trị tiêu diệt virus Dengue.
Những hành động cần làm khi phát hiện có triệu chứng sốt xuất huyết
Việc điều trị chủ yếu tập trung vào:
- Theo dõi sát diễn biến bệnh.
- Bù nước và điện giải.
- Hạ sốt đúng cách.
- Phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo.
Người bệnh nên:
- Nghỉ ngơi đầy đủ.
- Uống nhiều nước.
- Bổ sung oresol theo hướng dẫn.
- Ăn thức ăn mềm, dễ tiêu.
Dùng thuốc hạ sốt đúng cách
Paracetamol là thuốc được khuyến cáo sử dụng để hạ sốt và giảm đau.
Tuyệt đối không tự ý dùng:
- Aspirin.
- Ibuprofen.
- Các thuốc chống viêm không steroid khác.
Những loại thuốc này có thể làm tăng nguy cơ chảy máu và khiến bệnh diễn biến nặng hơn.
Cách phòng ngừa sốt xuất huyết hiệu quả
Phòng bệnh vẫn là biện pháp quan trọng nhất.
Các chuyên gia khuyến cáo:
- Đậy kín các dụng cụ chứa nước.
- Thay nước bình hoa thường xuyên.
- Loại bỏ vật dụng có thể đọng nước mưa.
- Thả cá vào bể chứa nước để diệt lăng quăng.
- Mặc quần áo dài tay.
- Ngủ màn kể cả ban ngày.
- Sử dụng kem chống muỗi hoặc vợt điện diệt muỗi.
- Phun hóa chất diệt muỗi theo hướng dẫn của cơ quan y tế khi có dịch.
Cách phòng chống sốt xuất huyết cơ bản được đề xuất từ WHO
Sốt xuất huyết Dengue không phải là căn bệnh chỉ mắc một lần trong đời. Do virus tồn tại dưới 4 tuýp khác nhau, mỗi người có thể nhiễm bệnh nhiều lần và những lần tái nhiễm thường tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nặng hơn.
Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo, theo dõi sát diễn biến bệnh và chủ động phòng chống muỗi truyền bệnh là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Nếu có bất kỳ dấu hiệu trên hãy liên hệ HOTLINE : 09.6868.1111 hoặc đăng ký để được bác sĩ JW trực tiếp tư vấn và thăm khám.
